Jak czytać pomarańczową tablicę ADR

Ciężarówki z pomarańczowymi tablicami mijasz na drodze codziennie. Dla większości ludzi to zwykły znak ostrzegawczy. Kto umie odczytać dwie liczby na tablicy, od razu wie, jaki materiał jest przewożony i czym grozi. Dlatego tablice są w programie kursu podstawowego ADR.

Jak wygląda tablica

Tablica jest pomarańczowa, prostokątna i odblaskowa. Ma 40 cm szerokości, 30 cm wysokości i czarne obrzeże o szerokości 15 mm (ADR 5.3.2.2.1). Jeśli pojazd ma za mało miejsca, tablicę można zmniejszyć do 30 × 12 cm, z obrzeżem 10 mm.

Na tablicy z numerami obie liczby oddziela czarna pozioma linia. Cyfry są czarne, mają 100 mm wysokości, a grubość kreski wynosi 15 mm (ADR 5.3.2.2.2). Tablica i numery muszą wytrzymać 15 minut w ogniu: tablica ma zostać w miejscu mocowania, a numery muszą potem pozostać czytelne.

Numer zagrożenia i numer UN

Na górze jest numer rozpoznawczy zagrożenia, w skrócie numer zagrożenia. Na dole jest numer UN.

Numer UN ma cztery cyfry i oznacza materiał lub przedmiot albo grupę materiałów. Pod tym numerem znajdziesz go w tabeli A w dziale 3.2 ADR. Na przykład 1203 to BENZYNA SILNIKOWA lub PALIWO SILNIKOWE.

Numer zagrożenia składa się z dwóch albo trzech cyfr (ADR 5.3.2.3.1). Każda cyfra oznacza inne zagrożenie:

Cyfra	Znaczenie
2	emisja gazu spowodowana ciśnieniem lub reakcją chemiczną
3	zapalność materiałów ciekłych (pary) i gazów lub samonagrzewanie się materiałów ciekłych
4	zapalność materiałów stałych lub samonagrzewanie się materiałów stałych
5	działanie utleniające (wzmagające palenie)
6	działanie trujące lub ryzyko zakażenia
7	działanie promieniotwórcze
8	działanie żrące
9	ryzyko samorzutnej i gwałtownej reakcji

Do tego dochodzi kilka zasad, które trzeba znać na egzaminie:

• Powtórzona cyfra: zagrożenie jest większe. 33 to materiał łatwo zapalny ciekły o temperaturze zapłonu niższej niż 23 °C.
• Cyfra z zerem: jeśli do opisania zagrożenia wystarcza jedna cyfra, dopisuje się po niej zero. 80 to materiał żrący lub słabo żrący.
• X przed numerem: materiał reaguje niebezpiecznie z wodą. Wodę wolno wtedy stosować tylko za zgodą specjalistów.
• Zestawienia o znaczeniu specjalnym: niektóre liczby mają własne znaczenie, na przykład 22 (gaz schłodzony skroplony duszący) albo 90 (materiał zagrażający środowisku; różne materiały niebezpieczne). Pełną listę znajdziesz w ADR 5.3.2.3.2.
• Klasa 1: tu nie ma numeru zagrożenia z cyfr. Zamiast niego podaje się kod klasyfikacyjny z kolumny (3b) tabeli A, czyli numer podklasy i literę grupy zgodności, na przykład 1.1D.

Gdzie umieszcza się tablice

Jednostka transportowa z towarami niebezpiecznymi ma dwie pomarańczowe tablice, jedną z przodu i jedną z tyłu. Obie są ustawione prostopadle do osi podłużnej pojazdu i muszą być dobrze widoczne (ADR 5.3.2.1.1). Jeśli w trakcie przewozu odłączysz przyczepę z towarami niebezpiecznymi, z tyłu przyczepy zostaje tablica.

Przy przewozie w sztukach przesyłek te dwie tablice są zwykle bez numerów. Numerów ADR wymaga przede wszystkim przy cysternach i przewozie luzem. Jeśli w kolumnie (20) tabeli A podano numer zagrożenia, pojazd-cysterna ma dodatkowo tablice z numerami na bokach każdej cysterny lub komory cysterny, ustawione równolegle do osi podłużnej pojazdu (ADR 5.3.2.1.2). Z przodu i z tyłu wystarczą wtedy tablice bez numerów. Przy materiałach stałych przewożonych luzem tablice z numerami umieszcza się na bokach pojazdu albo kontenera (ADR 5.3.2.1.4).

Są dwa wyjątki, w których tablice boczne można pominąć, a numery umieścić na tablicach z przodu i z tyłu:

• Jeden materiał: jeśli jednostka transportowa przewozi tylko jeden towar niebezpieczny i żadnych innych towarów, wystarczą tablice z numerami z przodu i z tyłu (ADR 5.3.2.1.6). Cysterna, która wiezie wyłącznie kwas siarkowy, ma wtedy z przodu i z tyłu 80 nad 1830.
• Paliwa i olej opałowy: pojazd-cysterna, który przewozi wyłącznie materiały UN 1202, 1203, 1223 lub 3475 albo paliwo lotnicze UN 1268 lub 1863, może jechać bez tablic bocznych, jeśli z przodu i z tyłu ma właściwe numery. Gdy w ładunku jest UN 3475, są to jego numery. W przeciwnym razie są to numery najniebezpieczniejszego z przewożonych materiałów, czyli tego o najniższej temperaturze zapłonu (ADR 5.3.2.1.3). UN 3475, mieszanina etanolu i benzyny, jest na tej liście od ADR 2025.

Kiedy tablice nie są potrzebne

Nie każdy przewóz towarów niebezpiecznych wymaga pomarańczowych tablic:

• Małe ilości w sztukach przesyłek: przepis 1.1.3.6 ogranicza ilość na jednostkę transportową według kategorii transportowej z kolumny (15) tabeli A. Przy ładunku mieszanym ilości mnoży się przez współczynniki i sumuje, a wynik nie może przekroczyć 1000 (ADR 1.1.3.6.4). Stąd nazwa „zasada 1000 punktów”. Poniżej tej granicy nie stosuje się działu 5.3, więc tablice nie są wymagane (ADR 1.1.3.6.2). Dotyczy to tylko sztuk przesyłek, nigdy cystern ani przewozu luzem.
• Ilości ograniczone (LQ): do towarów zapakowanych zgodnie z działem 3.4 nie stosuje się działu 5.3 (ADR 3.4.1). Jednostka transportowa o masie maksymalnej powyżej 12 ton, która wiezie więcej niż 8 ton brutto takich przesyłek, ma zamiast tego z przodu i z tyłu znak LQ o wymiarach co najmniej 250 × 250 mm (ADR 3.4.13–3.4.15).
• Ilości wyłączone (EQ): towary przewożone zgodnie z działem 3.5 podlegają tylko kilku przepisom ADR i oznakowanie pojazdu do nich nie należy (ADR 3.5.1.1).

Towarów LQ i EQ nie wlicza się do limitów z 1.1.3.6 (ADR 1.1.3.6.5).

Przykłady z drogi

Przećwicz to od razu

Tablicę czytaj zawsze od góry do dołu: najpierw zagrożenie, potem materiał. Po kilku pytaniach w stylu egzaminu wejdzie Ci to w nawyk.

W darmowym teście po każdej odpowiedzi dostajesz wyjaśnienie z podstawą prawną. W aplikacji możesz też sam oznakować pojazd tablicami i dużymi nalepkami ostrzegawczymi.

Źródła

ADR 2025 w polskim tekście ogłoszonym w Dz.U. 2025 poz. 642: przepisy 1.1.3.6 i 5.3.2.1–5.3.2.3, działy 3.4 i 3.5 oraz tabela A w dziale 3.2. Artykuł wyjaśnia podstawy. Przy oznakowaniu konkretnego przewozu obowiązuje brzmienie ADR.