Nalepki ostrzegawcze ADR: wszystkie wzory

Na beczkach, kanistrach i kartonach z towarami niebezpiecznymi jest kolorowy romb. To nalepka ostrzegawcza. Bez czytania pokazuje, do jakiej klasy należy zawartość i czym grozi: wystarczy kolor, symbol i cyfra w dolnym rogu. Na pojeździe ten sam wzór pojawia się w dużym formacie jako duża nalepka ostrzegawcza. Na egzaminie ADR jedne i drugie wracają w wielu pytaniach.

Jak zbudowana jest nalepka

Nalepka to kwadrat ustawiony pod kątem 45°, czyli romb, o wymiarach co najmniej 100 × 100 mm. Około 5 mm od krawędzi biegnie równoległa linia. W górnej połowie ma kolor symbolu, w dolnej kolor cyfry (ADR 5.2.2.2.1.1.2). Na bardzo małej sztuce przesyłki nalepka może być proporcjonalnie mniejsza, byle pozostała wyraźnie widoczna. Butle do gazu mają własne wymiary według normy ISO 7225 (ADR 5.2.2.2.1.1.3 i 5.2.2.2.1.2).

• Górna połowa: symbol, na przykład płomień, czaszka albo butla do gazu.
• Dolny róg: numer klasy. Przy 4.1, 4.2 i 4.3 jest tam sama cyfra 4, przy 6.1 i 6.2 sama cyfra 6. Nalepki 5.1 i 5.2 mają za to pełny numer (ADR 5.2.2.2.1.3).
• Klasa 1: nad cyfrą 1 są podklasa i litera grupy zgodności, na przykład 1.1D. Przy 1.4, 1.5 i 1.6 zamiast bomby w górnej połowie stoi numer podklasy (ADR 5.2.2.2.1.4).
• Napis: pod symbolem może być informacja o zagrożeniu, na przykład numer UN albo słowo „zapalny” (ADR 5.2.2.2.1.3).

Symbole, napisy i cyfry są czarne. Wyjątki: na nalepce 8 cyfra i napis są białe, na tle całym czerwonym, zielonym lub niebieskim mogą być białe, a na nalepce 5.2 płomień może być biały (ADR 5.2.2.2.1.6).

Wszystkie wzory w jednym miejscu

Wzory nalepek są w ADR 5.2.2.2.2. Najszybciej zapamiętasz je po tle i symbolu.

Wzór	Symbol i tło
1	eksplodująca bomba (podklasy 1.1 do 1.3) tło: pomarańczowe
1.4, 1.5, 1.6	numer podklasy zamiast symbolu tło: pomarańczowe
2.1	płomień tło: czerwone
2.2	butla do gazu tło: zielone
2.3	czaszka i piszczele tło: białe
3	płomień tło: czerwone
4.1	płomień tło: białe z siedmioma czerwonymi pionowymi pasami
4.2	płomień tło: górna połowa biała, dolna czerwona
4.3	płomień tło: niebieskie
5.1	płomień nad kołem tło: żółte
5.2	płomień tło: górna połowa czerwona, dolna żółta
6.1	czaszka i skrzyżowane kości tło: białe
6.2	trzy półksiężyce nałożone na koło tło: białe
7A	trójlistek, napis RADIOACTIVE z jednym czerwonym paskiem tło: białe
7B, 7C	trójlistek, dwa albo trzy czerwone paski tło: górna połowa żółta, dolna biała
8	krople wyciekające z dwóch probówek, atakujące rękę i metal tło: górna połowa biała, dolna czarna cyfra 8 biała
9	siedem pionowych czarnych pasów w górnej połowie tło: białe cyfra 9 podkreślona
9A	pasy u góry, pod nimi grupa baterii, jedna uszkodzona i emitująca płomień tło: białe cyfra 9 podkreślona

W klasie 7 nalepka zależy od kategorii: 7A to I-BIAŁA, 7B to II-ŻÓŁTA, 7C to III-ŻÓŁTA. Wpisuje się zawartość i aktywność, a na 7B i 7C także wskaźnik transportowy. Materiały rozszczepialne dostają dodatkowo nalepkę 7E (ADR 5.2.2.1.11.1 i 5.2.2.1.11.2).

Częste pomyłki na egzaminie

• 2.3 czy 6.1: na obu jest czaszka na białym tle. Rozstrzyga cyfra: 2 to gaz trujący, 6 to materiał trujący.
• 2.1 czy 3: obie są czerwone z płomieniem. Cyfra 2 oznacza gaz, cyfra 3 materiał ciekły.
• 4.1, 4.2 i 4.3: wszystkie mają płomień i cyfrę 4. Rozpoznasz je po tle: czerwone pasy, biel nad czerwienią albo błękit.
• 5.1 czy 5.2: 5.1 jest cała żółta, z płomieniem nad kołem. 5.2 jest czerwona u góry i żółta u dołu. Nalepka 5.2 oznacza też, że produkt może być zapalny, więc nalepka 3 nie jest potrzebna (ADR 5.2.2.1.9).
• 9 czy 9A: 9A występuje tylko na sztuce przesyłki. Jako duża nalepka służy zawsze wzór 9 (ADR 5.3.1.1.4).

Gdzie nalepki idą na sztuce przesyłki

Jakie nalepki ma mieć dany materiał, podaje kolumna (5) tabeli A w dziale 3.2. Przepis szczególny z kolumny (6) może to zmienić (ADR 5.2.2.1.1). Jeśli w kolumnie (5) jest kilka wzorów, na sztukę przesyłki trafiają wszystkie. Metanol (UN 1230) należy do klasy 3, ale ma nalepki 3 i 6.1, bo jest też trujący.

Przy umieszczaniu obowiązują takie zasady (ADR 5.2.2.1.6):

• wszystkie nalepki na tej samej stronie, jeśli pozwala na to wielkość sztuki przesyłki,
• przy klasach 1 i 7 blisko prawidłowej nazwy przewozowej,
• nic nie może ich zasłaniać, ani część opakowania, ani inna nalepka czy znak,
• kilka nalepek blisko siebie.

Jeśli sztuka przesyłki jest za mała albo ma nieregularny kształt, nalepkę można do niej mocno przywiązać zawieszką lub w inny sposób. Zamiast naklejki dopuszcza się trwały znak ostrzegawczy, dokładnie odpowiadający wzorowi (ADR 5.2.2.1.2). DPPL o pojemności większej niż 450 litrów i opakowania duże mają nalepki na dwóch przeciwległych bokach (ADR 5.2.2.1.7). Tak samo oznakowuje się sztuki przesyłki z materiałami promieniotwórczymi (ADR 5.2.2.1.11.1).

Duże nalepki ostrzegawcze na pojeździe

Pojazdy, kontenery i cysterny noszą te same wzory jako duże nalepki ostrzegawcze. Mają co najmniej 250 × 250 mm, linię 12,5 mm od krawędzi i cyfrę wysoką na co najmniej 25 mm (ADR 5.3.1.7.1). Gdzie je umieścić, zależy od ładunku:

• Pojazdy-cysterny i przewóz luzem: na obu bokach i z tyłu (ADR 5.3.1.4.1).
• Kontenery i kontenery-cysterny: na obu bokach i na obu końcach. Jeśli z zewnątrz ich nie widać, te same duże nalepki trafiają też na oba boki i tył pojazdu (ADR 5.3.1.2 i 5.3.1.3).
• Same sztuki przesyłki: duże nalepki są wymagane tylko przy klasie 1 (poza 1.4S) i przy klasie 7 (poza sztukami przesyłki wyłączonymi), wtedy na obu bokach i z tyłu (ADR 5.3.1.5). Ciężarówka z kanistrami benzyny nie ma więc dużej nalepki.
• Puste, nieoczyszczone: pojazdy-cysterny i cysterny, które nie zostały oczyszczone ani odgazowane, zachowują duże nalepki poprzedniego ładunku (ADR 5.3.1.6.1).
• Klasa 7: tu duża nalepka ma wzór 7D (ADR 5.3.1.1.3).

Duże nalepki, które nie pasują do ładunku, trzeba zdjąć albo zakryć (ADR 5.3.1.1.6). Jeśli ładunek mieści się w limicie zasady 1000 punktów, dział 5.3 w ogóle nie ma zastosowania. Odpadają wtedy duże nalepki i pomarańczowe tablice, ale nalepki na sztukach przesyłki zostają obowiązkowe.

Znak dla materiału zagrażającego środowisku

Obok nalepek często widać biały romb z czarną rybą i drzewem. To nie nalepka ostrzegawcza, tylko znak, dlatego nie ma numeru klasy. Ma co najmniej 100 × 100 mm (ADR 5.2.1.8.3).

Muszą go mieć sztuki przesyłki z materiałami spełniającymi kryteria z 2.2.9.1.10. Wyjątek dotyczy opakowań pojedynczych i wewnętrznych zawierających nie więcej niż 5 litrów cieczy albo 5 kg materiału stałego (ADR 5.2.1.8.1). Na pojeździe lub kontenerze dochodzi znak o wymiarach co najmniej 250 × 250 mm, jeśli wymagane są tam duże nalepki (ADR 5.3.6).

Trzy przykłady z praktyki

UN 1203 BENZYNA SILNIKOWA lub PALIWO SILNIKOWE. W kolumnie (5) jest 3. Każdy kanister dostaje więc czerwoną nalepkę 3. Pojazd-cysterna ma ten sam wzór jako dużą nalepkę na obu bokach i z tyłu, a do tego pomarańczowe tablice z liczbami 33 i 1203. Jak je czytać, wyjaśniamy w artykule o tablicach ADR.

UN 1072 TLEN SPRĘŻONY. Kolumna (5) podaje 2.2 i 5.1. Butla ma zieloną nalepkę gazową, a obok żółtą nalepkę 5.1, bo tlen działa też utleniająco.

UN 3480 BATERIE LITOWO-JONOWE. Sztuka przesyłki dostaje nalepkę 9A. Jeśli baterie jadą w kontenerze, na zewnątrz kontenera umieszcza się dużą nalepkę 9, a nie 9A.

Przećwicz to od razu

Najpierw zapamiętaj kolory tła, potem symbole. W razie wątpliwości prawie zawsze pomaga cyfra w dolnym rogu. Co kryje się za poszczególnymi klasami, wyjaśnia artykuł o klasach towarów niebezpiecznych.

W darmowym teście po każdej odpowiedzi dostajesz wyjaśnienie z podstawą prawną. W aplikacji możesz też sam oznakować pojazd tablicami i dużymi nalepkami ostrzegawczymi.

Źródła

ADR 2025 w polskim tekście ogłoszonym w Dz.U. 2025 poz. 642: tabela A w dziale 3.2 (kolumny 5 i 6), przepisy 5.2.1.8, 5.2.2 ze wzorami w 5.2.2.2.2, 5.3.1 i 5.3.6. Artykuł wyjaśnia podstawy. Przy oznakowaniu konkretnej przesyłki obowiązuje brzmienie ADR.