Zasada 1000 punktów w prostych słowach

Samochód dostawczy wiezie na budowę kanistry z benzyną i butle z gazem. Jedno i drugie to towary niebezpieczne. Mimo to taki przewóz może się obyć bez pomarańczowych tablic, a kierowca nie potrzebuje zaświadczenia ADR. Rozstrzyga o tym rachunek według przepisu 1.1.3.6 ADR, który w praktyce nazywa się „zasadą 1000 punktów”.

Na czym polega zwolnienie 1.1.3.6

Zwolnienie dotyczy wyłącznie towarów w sztukach przesyłki, czyli w opakowaniach, w DPPL albo w butlach. Przewozu w cysternach i luzem nie obejmuje (ADR 1.1.3.6.2). Liczysz dla całej jednostki transportowej, czyli pojazdu samochodowego bez przyczepy albo razem z przyczepą (ADR 1.2.1). Wlicza się wszystkie towary niebezpieczne, które nią jadą.

Każdy towar ma kategorię transportową od 0 do 4. Znajdziesz ją w kolumnie (15) tabeli A w dziale 3.2: na górze komórki jest kategoria, pod nią w nawiasie kod ograniczeń przewozu przez tunele (ADR 1.1.3.6.1 i 3.2.1). Benzyna (UN 1203) ma kategorię 2, olej napędowy (UN 1202) kategorię 3.

Kategorie, limity i mnożniki

Jeśli wieziesz towary tylko jednej kategorii, porównujesz ich ilość bezpośrednio z limitem z tabeli w 1.1.3.6.3. Przy ładunku mieszanym mnożysz ilość każdego towaru przez mnożnik jego kategorii i sumujesz wyniki. Suma nie może przekroczyć 1000 (ADR 1.1.3.6.4). ADR nazywa ją wartością obliczeniową, w praktyce mówi się o punktach.

Kategoria	Limit	Mnożnik
0	0, brak zwolnienia	–
1	20	50
2	333	3
3	1000	1
4	bez limitu	nie liczy się

• Kategoria 0: towary szczególnie niebezpieczne, np. materiały klasy 4.2 z I grupy pakowania
• Kategoria 1: I grupa pakowania, gazy trujące
• Kategoria 2: II grupa pakowania, gazy palne, np. propan
• Kategoria 3: III grupa pakowania, gazy duszące i utleniające, np. tlen
• Kategoria 4: opakowania próżne nieoczyszczone, przedmioty 1.4S

Grupa pakowania to tylko wskazówka, rozstrzyga kolumna (15). Mnożniki dobrano tak, żeby każdy limit odpowiadał wartości obliczeniowej 1000 (przypis b do tabeli 1.1.3.6.3). Wyjątek opisuje przypis a: dla UN 0081, 0082, 0084, 0241, 0331, 0332, 0482, 1005 i 1017 limit wynosi 50 kg, a w sumie ilość mnoży się przez 20. Są wśród nich amoniak bezwodny (UN 1005) i chlor (UN 1017).

Opakowania próżne nieoczyszczone trafiają do kategorii 4. Jeśli zawierały materiał kategorii 0, zostają w kategorii 0 (ADR 1.1.3.6.1).

Co liczy się jako ilość

To, jaką liczbę wstawisz do rachunku, zależy od rodzaju towaru (ADR 1.1.3.6.3):

• Materiały ciekłe: ilość zawarta w opakowaniu w litrach, a nie jego pojemność.
• Materiały stałe oraz gazy skroplone, schłodzone skroplone i rozpuszczone: masa netto w kilogramach. Przy propanie liczysz więc gaz, a nie butlę.
• Gazy sprężone, gazy zaadsorbowane i chemikalia pod ciśnieniem: pojemność wodna naczynia w litrach. Ciśnienie napełnienia nie ma tu znaczenia.
• Przedmioty: masa bez opakowania w kilogramach, a dla klasy 1 masa netto materiału wybuchowego.

Towarów zwolnionych już na podstawie innego przepisu nie bierzesz pod uwagę (ADR 1.1.3.6.5). Należą do nich towary przewożone w ilościach ograniczonych (LQ, dział 3.4) i w ilościach wyłączonych (EQ, dział 3.5). To osobne zwolnienia z własnymi warunkami (ADR 1.1.3.4.2 i 1.1.3.4.3). Nie liczy się też paliwo, na którym jedzie sam pojazd (ADR 1.1.3.3 (a)).

Trzy przykłady obliczeń

1. Sama benzyna

Samochód dostawczy wiezie do bazy firmy budowlanej 300 l benzyny (UN 1203) w kanistrach. Benzyna ma kategorię 2, limit to 333 l.

• benzyna, kategoria 2: 300 l × 3 = 900 punktów

Wynik: 900 punktów, zwolnienie obowiązuje. Przy 340 l byłoby 1020 punktów, czyli za dużo.

2. Ładunek mieszany

Pojazd wiezie do warsztatu trzy towary:

• olej napędowy (UN 1202), kategoria 3: 200 l × 1 = 200 punktów
• benzyna (UN 1203), kategoria 2: 100 l × 3 = 300 punktów
• materiał żrący ciekły i.n.o. (UN 1760), I grupa pakowania, kategoria 1: 5 l × 50 = 250 punktów

Wynik: 200 + 300 + 250 = 750 punktów, zwolnienie obowiązuje. Pięć litrów z kategorii 1 waży w rachunku więcej niż 200 litrów oleju napędowego.

3. Butle z gazem

• 6 butli propanu (UN 1978) po 33 kg gazu, kategoria 2. Propan to gaz skroplony, więc liczy się masa netto: 198 kg × 3 = 594 punkty
• 8 butli tlenu sprężonego (UN 1072) o pojemności wodnej 50 l każda, kategoria 3. Tu liczy się pojemność: 400 l × 1 = 400 punktów

Wynik: 594 + 400 = 994 punkty, zwolnienie obowiązuje, ale na styk. Siódma butla propanu dokłada 33 kg × 3 = 99 punktów. Przy 1093 punktach zwolnienie przestaje obowiązywać.

Co odpada, a co zostaje

Poniżej limitu nie musisz stosować m.in. tych przepisów (ADR 1.1.3.6.2):

• pomarańczowych tablic i dużych nalepek ostrzegawczych na pojeździe (dział 5.3),
• instrukcji pisemnych (rozdział 5.4.3),
• części 8 poza wyjątkami opisanymi niżej, a więc także zaświadczenia ADR kierowcy (8.2.1) i wyposażenia z 8.1.5, takiego jak klin pod koła czy kamizelka ostrzegawcza,
• wymagań dotyczących budowy i dopuszczenia pojazdów (część 9),
• przepisów o ochronie (dział 1.10). Nadal obowiązują one przy towarach dużego ryzyka klasy 1 oraz przy sztukach przesyłki wyłączonych klasy 7 (UN 2910 i 2911), jeśli aktywność przekracza wartość A2.

Te obowiązki zostają:

• Sztuki przesyłki: opakowanie, oznakowanie numerem UN i nalepki ostrzegawcze. Działu 5.2 nie ma na liście zwolnień.
• Dokument przewozowy: zgodny z 5.4.1, przewożony w kabinie kierowcy (8.1.2.1 (a)). Podaje się w nim całkowitą ilość i wartość obliczoną dla każdej kategorii transportowej (5.4.1.1.1 (f), UWAGA 1).
• Gaśnica: co najmniej jedna gaśnica przenośna do grup pożarów A, B i C, z minimum 2 kg proszku (8.1.4.2). Musi mieć plombę, aktualną kontrolę i być łatwo dostępna (8.1.4.4 i 8.1.4.5).
• Przeszkolenie: zgodnie z działem 1.3 dla wszystkich uczestników przewozu, także dla kierowcy bez zaświadczenia ADR (8.2.3).
• Zachowanie: nie otwierasz sztuk przesyłki (8.3.3), nie używasz przenośnych lamp z metalową powierzchnią, która może dać iskrę (8.3.4), przy ładunku nie palisz, także e-papierosów (8.3.5).
• Załadunek: dział 7.5 z zakazami ładowania razem (7.5.2) oraz zasadami manipulowania i układania ładunku (7.5.7). Odpada tylko przepis CV1.

Przy niektórych towarach obowiązuje jeszcze więcej: przepisy V5 i V8 z 7.2.4, wybrane przepisy S z działu 8.5 oraz nadzór nad pojazdami z działu 8.4. Dlatego nawet przy małych ilościach sprawdzaj kolumny (16) i (19) tabeli A.

Przećwicz liczenie

Rachunek zawsze wygląda tak samo: kategoria z kolumny (15), ilość we właściwej jednostce, mnożnik, suma. Po kilku zadaniach liczysz to w pamięci.

W darmowym teście po każdej odpowiedzi dostajesz wyjaśnienie z podstawą prawną. W aplikacji znajdziesz więcej pytań o zwolnienia i limity ilościowe.

Źródła

ADR 2025 w polskim tekście ogłoszonym w Dz.U. 2025 poz. 642: przepisy 1.1.3.3, 1.1.3.4 i 1.1.3.6, definicje w 1.2.1, opis kolumn (15), (16) i (19) w 3.2.1 i tabela A w dziale 3.2, przepis 5.4.1.1.1 oraz rozdziały 8.1.2, 8.1.4, 8.2.3 i dział 8.3. Artykuł wyjaśnia podstawy. Przy konkretnym przewozie obowiązuje brzmienie ADR.