Oznakowanie opakowań UN element po elemencie

Na dnie kanistra albo na boku kartonu często widać ciąg znaków w rodzaju 4G/Y145/S/02, a przed nim małe „u” i „n” w kółku. To oznakowanie opakowania UN, potocznie kod UN. Mówi, jaki typ konstrukcji przeszedł badania, do jakich materiałów opakowanie się nadaje i kto je wyprodukował. Kiedy znasz kolejność pól, odczytasz go w kilka sekund. Poniżej rozkładamy go na części na przykładach, które ADR podaje w 6.1.3.11.

Z czego składa się kod

Towary niebezpieczne przewozi się co do zasady tylko w opakowaniach, których typ konstrukcji przeszedł badania z wynikiem pozytywnym (ADR 4.1.1.3.1). Znak UN to potwierdza. Musi być trwały, czytelny i dobrze widoczny. Jeśli sztuka przesyłki waży brutto ponad 30 kg, znak umieszcza się na górze albo na boku opakowania (ADR 6.1.3.1).

Elementy zawsze idą w tej samej kolejności i są oddzielone ukośnikiem albo odstępem (ADR 6.1.3.7):

1. a) symbol ONZ dla opakowań. Na opakowaniach metalowych z wytłoczonym znakiem zamiast symbolu mogą być litery „UN”.
2. b) kod typu opakowania, np. 4G albo 1A1.
3. c) litera grupy pakowania (X, Y albo Z), a za nią maksymalna masa brutto w kg lub, przy cieczach, gęstość względna.
4. d) litera „S” dla materiałów stałych i opakowań wewnętrznych albo, przy cieczach, ciśnienie próbne w kPa.
5. e) dwie ostatnie cyfry roku produkcji.
6. f) państwo, które zatwierdziło znak, oznaczone znakiem wyróżniającym używanym na pojazdach w międzynarodowym ruchu drogowym.
7. g) nazwa producenta albo inna identyfikacja ustalona przez właściwą władzę.

Litery i cyfry mają co najmniej 12 mm wysokości, a na opakowaniach do 30 l lub 30 kg netto co najmniej 6 mm. Na opakowaniach do 5 l lub 5 kg netto wystarczy odpowiedni rozmiar (ADR 6.1.3.1). Znak może zajmować jeden albo kilka wierszy, byle zachować kolejność (ADR 6.1.3.13, uwaga).

Kod typu: cyfra, litera, cyfra

Kod typu opakowania zaczyna się od cyfry oznaczającej rodzaj opakowania. Po niej stoi duża litera oznaczająca materiał, a w razie potrzeby druga cyfra, czyli kategoria w obrębie rodzaju (ADR 6.1.2.1).

• Rodzaj (pierwsza cyfra): 1 bęben, 3 kanister, 4 skrzynia, 5 worek, 6 opakowanie złożone, 0 opakowanie metalowe lekkie. Cyfry 2 i 7 są zarezerwowane (ADR 6.1.2.5).
• Materiał (litera): A stal, B aluminium, C drewno, D sklejka, F materiał drewnopochodny, G tektura, H tworzywo sztuczne, L tkanina, M papier wielowarstwowy, N metal inny niż stal lub aluminium, P szkło, porcelana lub kamionka (ADR 6.1.2.6).

Przy bębnach i kanistrach ostatnia cyfra rozróżnia dwie wersje. 1A1 to bęben stalowy z wiekiem niezdejmowalnym, 1A2 z wiekiem zdejmowalnym. 3H1 to kanister z tworzywa sztucznego z wiekiem niezdejmowalnym (ADR 6.1.2.7).

• Opakowania złożone mają w kodzie dwie litery: najpierw materiał naczynia wewnętrznego, potem opakowania zewnętrznego. 6HA1 to naczynie z tworzywa sztucznego w bębnie stalowym (ADR 6.1.2.2 i 6.1.2.7).
• Opakowania kombinowane, czyli opakowania wewnętrzne w opakowaniu zewnętrznym, mają tylko kod opakowania zewnętrznego (ADR 6.1.2.3).
• T, V albo W po kodzie: T to opakowanie awaryjne, V opakowanie specjalne, a W opakowanie wykonane z odstępstwami od 6.1.4, ale uznane za równoważne (ADR 6.1.2.4).

Przykład 1: skrzynia tekturowa na materiały stałe

Dla nowej skrzyni tekturowej ADR podaje taki znak (ADR 6.1.3.11):

4G/Y145/S/02 NL/VL823

Element	Znaczenie
4G	skrzynia (4) z tektury (G)
Y	zbadana dla II i III grupy pakowania
145	maksymalna masa brutto 145 kg
S	na materiały stałe lub opakowania wewnętrzne
02	rok produkcji 2002
NL	znak zatwierdzony w Holandii
VL823	producent albo identyfikacja nadana przez władzę (w ADR tylko przykład)

Na opakowaniu zatwierdzonym w Polsce w miejscu NL byłoby PL. Litera grupy pakowania decyduje o tym, co wolno do opakowania włożyć. X obejmuje grupy I, II i III, Y grupy II i III, a Z tylko grupę III (ADR 6.1.3.1 c)). Materiał z II grupy pakowania może więc trafić do opakowania X albo Y, ale do Z już nie.

Przykład 2: bęben stalowy na ciecze

Dla nowego bębna stalowego do materiałów ciekłych przykład w ADR wygląda tak (ADR 6.1.3.11):

1A1/Y1.4/150/98 NL/VL824

Element	Znaczenie
1A1	bęben (1) ze stali (A) z wiekiem niezdejmowalnym (1)
Y	zbadany dla II i III grupy pakowania
1.4	zbadany dla gęstości względnej 1,4
150	ciśnienie próbne 150 kPa
98	rok produkcji 1998
NL/VL824	państwo i producent, jak w pierwszym przykładzie

Gęstość podaje się tylko na opakowaniach bez opakowań wewnętrznych przeznaczonych do cieczy. Jeśli nie przekracza 1,2, można ją pominąć. Ciśnienie próbne zaokrągla się w dół do 10 kPa (ADR 6.1.3.1 c) i d)). Dlatego przykład z ADR dla przerobionego bębna stalowego to 1A2/Y/100/01 USA/MM5. Po Y nie ma gęstości, a 100 to ciśnienie próbne w kPa.

Bębny i kanistry z tworzywa sztucznego (1H i 3H) mają dodatkowo miesiąc produkcji. Może on stać w innym miejscu niż reszta znaku, zwykle w postaci małego zegara (ADR 6.1.3.1 e)).

Regeneracja, REC i kilka znaków naraz

• Opakowania zregenerowane: po regeneracji dopisuje się znak państwa, nazwę lub identyfikację regenerującego, rok i literę „R”. Jeśli opakowanie przeszło próbę szczelności, dochodzi litera „L” (ADR 6.1.3.8). Przykład z ADR: 1A1/Y1.4/150/97 NL/RB/01 RL (ADR 6.1.3.12).
• REC: opakowania z odzyskanego tworzywa sztucznego mają litery „REC” obok znaku (ADR 6.1.3.10).
• RID/ADR zamiast UN: ten symbol noszą opakowania złożone ze szkła, porcelany lub kamionki i opakowania metalowe lekkie spełniające warunki uproszczone. Są dopuszczone do przewozu koleją, drogą i śródlądowymi drogami wodnymi (ADR 6.1.3.1 a) ii)).
• Kilka znaków: opakowanie zgodne z kilkoma badanymi typami konstrukcji może mieć kilka znaków. Muszą stać blisko siebie i każdy w całości (ADR 6.1.3.14).

DPPL i opakowania duże mają podobny znak, w którym dochodzą miesiąc i rok produkcji, obciążenie użyte w badaniu wytrzymałości na piętrzenie i maksymalna dopuszczalna masa brutto (ADR 6.5.2.1.1 i 6.6.3.1).

Przy ilościach ograniczonych wymóg badanego typu konstrukcji nie obowiązuje. Opakowanie musi spełniać już tylko ogólne wymagania konstrukcyjne z 6.1.4 (ADR 3.4.1). Karton z LQ nie musi więc mieć kodu UN.

Przećwicz to od razu

Kod UN nic nie mówi o zawartości. Co jest w środku, pokazują numer UN i nalepki ostrzegawcze. Przy następnym załadunku przeczytaj kody na kanistrach i bębnach w tej kolejności: rodzaj, materiał, X/Y/Z, masa albo gęstość, S albo ciśnienie, rok.

W darmowym teście po każdej odpowiedzi dostajesz wyjaśnienie z podstawą prawną. Pełny zakres nauki jest w aplikacji.

Źródła

ADR 2025 w polskim tekście ogłoszonym w Dz.U. 2025 poz. 642: 4.1.1.3.1, rozdział 6.1.2 (6.1.2.1–6.1.2.7), rozdział 6.1.3 (6.1.3.1, 6.1.3.7, 6.1.3.8, 6.1.3.10–6.1.3.14), 6.5.2.1.1, 6.6.3.1 i 3.4.1. Kody w przykładach pochodzą z 6.1.3.11 i 6.1.3.12. Artykuł wyjaśnia podstawy. Przy konkretnej przesyłce obowiązuje brzmienie ADR.