Ilości ograniczone i wyłączone: LQ i EQ w praktyce

Farby, kleje, środki czyszczące, aerozole. Duża część towarów niebezpiecznych jedzie w małych opakowaniach, które ADR traktuje łagodniej. Dział 3.4 opisuje ilości ograniczone (LQ, od limited quantities), a dział 3.5 ilości wyłączone (EQ, od excepted quantities). Wyjaśniamy, gdzie są granice, jak oznakować sztuki przesyłek i kiedy znak musi mieć sam pojazd.

Ilości ograniczone: na czym polega ulga

Dla każdego towaru tabela A w dziale 3.2 podaje w kolumnie (7a) największą ilość w opakowaniu wewnętrznym, na przykład 1 l albo 5 kg. Wartość „0” oznacza, że towaru nie wolno przewozić jako LQ (3.4.1).

Jeśli przesyłka spełnia warunki działu 3.4, większość ADR jej nie dotyczy. Zostają tylko przepisy wymienione w 3.4.1, między innymi szkolenie osób z 1.3, zakaz ładowania razem z materiałami wybuchowymi (7.5.2.4) i przepisy tunelowe 8.6.3.3 oraz 8.6.4. Nie potrzeba dokumentu przewozowego z 5.4.1, pomarańczowych tablic ani zaświadczenia ADR dla kierowcy. Wystarczy przeszkolenie z 8.2.3.

Towarów LQ nie wlicza się też do limitu 1000 punktów z 1.1.3.6 (1.1.3.6.5).

Opakowania i znak na sztuce przesyłki

• Zawsze opakowanie kombinowane: opakowania wewnętrzne w odpowiednim opakowaniu zewnętrznym. Sztuka przesyłki może ważyć najwyżej 30 kg brutto (3.4.2).
• Tace owinięte folią: dopuszczalne jako opakowanie zewnętrzne, ale wtedy najwyżej 20 kg brutto (3.4.3).
• Znak LQ: kwadrat ustawiony na wierzchołku. Górna i dolna część oraz obramowanie są czarne, środek biały lub w kontrastowym kolorze. Wymiary co najmniej 100 × 100 mm, linia obramowania co najmniej 2 mm (3.4.7.1). Na małej sztuce przesyłki znak może mieć 50 × 50 mm, jeśli pozostaje dobrze widoczny (3.4.7.2).
• Znak z literą „Y” oznacza przesyłkę przygotowaną według przepisów lotniczych ICAO. ADR go akceptuje (3.4.8).
• Opakowanie zbiorcze: jeśli znaki na sztukach w środku nie są widoczne, na zewnątrz musi być znak LQ i napis „OPAKOWANIE ZBIORCZE” o literach wysokich na co najmniej 12 mm (3.4.11).

Nadawca ma przed przewozem przekazać przewoźnikowi w sposób umożliwiający sprawdzenie całkowitą masę brutto przesyłek LQ (3.4.12). Na tej podstawie przewoźnik wie, czy pojazd potrzebuje znaku.

Kiedy znak LQ musi mieć pojazd

Ten fragment najczęściej pojawia się na egzaminie. Zasada z 3.4.13–3.4.15:

Warunek	Co trzeba zrobić
do 12 t	jednostka transportowa o masie maksymalnej do 12 ton nie potrzebuje znaku LQ, bez względu na ilość przesyłek LQ
powyżej 12 t	znak z przodu i z tyłu, jeśli przesyłki LQ ważą razem więcej niż 8 ton brutto
do 8 t LQ	znak nie jest wymagany (3.4.14)
kontener	kontener z przesyłkami LQ na jednostce powyżej 12 ton ma znaki na wszystkich czterech ścianach; próg 8 ton liczy się na całą jednostkę
z tablicami	jeśli inne towary w ładunku wymagają pomarańczowych tablic, wystarczą same tablice; można też umieścić tablice i znak LQ

Znak na pojeździe ma co najmniej 250 × 250 mm. Gdy pojazd nie wiezie przesyłek LQ, znak trzeba zdjąć lub zakryć (3.4.15).

Ilości wyłączone: jeszcze mniejsze opakowania

Ilości wyłączone to bardzo małe ilości, na przykład próbki laboratoryjne. Kod dla towaru stoi w kolumnie (7b) tabeli A (3.5.1.2):

Kod	Opakowanie wewnętrzne	Opakowanie zewnętrzne
E0	przewóz jako ilość wyłączona niedozwolony
E1	30 g lub 30 ml	1000 g lub 1000 ml
E2	30 g lub 30 ml	500 g lub 500 ml
E3	30 g lub 30 ml	300 g lub 300 ml
E4	1 g lub 1 ml	500 g lub 500 ml
E5	1 g lub 1 ml	300 g lub 300 ml

Ulga jest tu jeszcze większa niż przy LQ. Stosuje się tylko szkolenie z działu 1.3, klasyfikację z części 2 i kilka ogólnych wymagań dla opakowań (3.5.1.1). Sztuka przesyłki musi wytrzymać próbę upadku z 1,8 m i próbę piętrzenia przez 24 godziny (3.5.3).

• Znak EQ: kwadrat z kreskowanym obramowaniem w kolorze czarnym lub czerwonym, co najmniej 100 × 100 mm. W środku numer nalepki towaru, a jeśli nie ma ich gdzie indziej na przesyłce, także nazwa nadawcy lub odbiorcy (3.5.4).
• Limit na pojazd: najwyżej 1000 sztuk przesyłek EQ w jednym pojeździe lub kontenerze (3.5.5).
• Dokument: jeśli z przesyłką jedzie jakiś dokument, na przykład list CMR, musi być na nim zapis „Towary niebezpieczne w ilościach wyłączonych” i liczba sztuk przesyłek (3.5.6).

LQ i EQ obok siebie

Cecha	LQ (3.4)	EQ (3.5)
Limit	kolumna (7a), np. 1 l	kolumna (7b), kod E1–E5
Sztuka	do 30 kg brutto	wg kodu, np. 1000 ml przy E1
Znak	romb czarno-biały	kwadrat z kreskowaniem
Pojazd	znak LQ powyżej 12 t i 8 t LQ	bez znaku, do 1000 sztuk
Tunele	znakowana jednostka: zakaz w E	bez ograniczeń

Przećwicz to

Granice 8 i 12 ton, wymiary znaków i różnica między LQ a EQ to klasyka egzaminu. W darmowym teście sprawdzisz się na prawdziwych pytaniach z wyjaśnieniami. Pełny zakres nauki jest w aplikacji.

Źródła

ADR 2025 w polskim tekście ogłoszonym w Dz.U. 2025 poz. 642: 1.1.3.6.5, 1.9.5.3.6, 3.4.1–3.4.15, 3.5.1–3.5.6, 7.5.2.4, 8.2.3, 8.6.4 oraz kolumny (7a) i (7b) tabeli A w dziale 3.2. Artykuł wyjaśnia podstawy. Przy przygotowaniu przesyłki obowiązuje brzmienie ADR.