Zwolnienia z ADR 1.1.3.1–1.1.3.3

Hydraulik z dwiema butlami gazu w busie, rodzina z kanistrem benzyny do kosiarki, straż pożarna po wypadku. Każdy z nich wiezie towary niebezpieczne, a ADR często w ogóle ich nie dotyczy. Podstawą są zwolnienia z przepisów 1.1.3.1 do 1.1.3.3 ADR. Poniżej wyjaśniamy, na co dokładnie pozwalają i gdzie się kończą.

Osoby prywatne: opakowania detaliczne i własny użytek

ADR nie ma zastosowania, gdy osoba prywatna przewozi towary niebezpieczne w opakowaniach stosowanych w sprzedaży detalicznej, przeznaczone do użytku osobistego, domowego albo do sportu i rekreacji. Warunek: zastosowano środki, które w normalnych warunkach przewozu zapobiegają uwolnieniu zawartości (ADR 1.1.3.1 a) (i)). Butla gazowa do grilla kupiona w markecie albo aerozole do remontu mieszczą się w tym zwolnieniu.

Dla materiałów zapalnych ciekłych w naczyniach do wielokrotnego napełniania, napełnianych przez osobę prywatną lub dla niej, limit jest sztywny: najwyżej 60 litrów w jednym naczyniu i 240 litrów na jednostkę transportową. Towarów w DPPL, opakowaniach dużych i cysternach nigdy nie uważa się za opakowane do sprzedaży detalicznej (ADR 1.1.3.1 a) (i)).

Od ADR 2025 jest też drugi przypadek. Osoba prywatna może w tych samych granicach przewieźć takie towary jako odpady, na przykład resztki farby do punktu selektywnej zbiórki. Zwolnienie działa także wtedy, gdy resztki nie są już w oryginalnym opakowaniu, pod warunkiem że nic nie może wyciec (ADR 1.1.3.1 a) (ii)).

Przedsiębiorstwa: przewóz pomocniczy z 1.1.3.1 c)

Dla firm najważniejsza jest litera c). ADR nie ma zastosowania do przewozu, który przedsiębiorstwo wykonuje pomocniczo wobec swojej zasadniczej działalności. Przepis podaje przykłady: dostawy na budowy i zwroty z budów oraz przewozy związane z przeglądami, naprawami i konserwacją. Muszą być spełnione cztery warunki (ADR 1.1.3.1 c)):

• najwyżej 450 litrów na opakowanie, także na DPPL i opakowanie duże,
• ilość mieści się w limitach z 1.1.3.6, czyli liczysz tak jak przy zasadzie 1000 punktów. Towary kategorii transportowej 0 mają tam limit 0, więc tego zwolnienia nie dostaną (ADR 1.1.3.6.3),
• zastosowano środki zapobiegające uwolnieniu zawartości,
• towar nie należy do klasy 7.

Dekarz, który wiezie na budowę cztery butle propanu po 33 kg, ma 132 kg w kategorii transportowej 2, czyli 396 punktów. Mieści się w limicie i ADR tego przejazdu nie obejmuje.

Przepis wprost wyłącza przewozy, którymi firma się zaopatruje albo prowadzi wewnętrzną lub zewnętrzną dystrybucję (ADR 1.1.3.1 c)). Odbiór butli od hurtownika do własnego magazynu to zaopatrzenie. Na taki kurs litera c) nie pomoże i zostają tylko inne zwolnienia, na przykład 1.1.3.6.

Akcje ratownicze i puste zbiorniki stacjonarne

Trzy kolejne litery dotyczą sytuacji szczególnych (ADR 1.1.3.1 d) do f)):

• d) działania ratownicze: przewóz wykonywany przez właściwe władze albo pod ich nadzorem, o ile jest konieczny w związku z akcją. Chodzi głównie o pomoc drogową, która zabiera pojazdy z towarami niebezpiecznymi po wypadku lub awarii, oraz o zebranie towarów po wypadku lub awarii i przewiezienie ich do najbliższego odpowiedniego bezpiecznego miejsca.
• e) ratowanie życia: przewóz w nagłych przypadkach, żeby ratować ludzkie życie albo chronić środowisko, jeśli podjęto wszystkie środki, by odbył się w pełni bezpiecznie.
• f) puste zbiorniki stacjonarne: nieoczyszczone, jeżeli zawierały gazy klasy 2 z grup A, O lub F, materiały klasy 3 lub 9 z grupy pakowania II lub III albo pestycydy klasy 6.1 z grupy pakowania II lub III. Wszystkie otwory poza urządzeniami obniżającymi ciśnienie muszą być hermetycznie zamknięte, a ładunek zamocowany tak, żeby się nie przesuwał. Zwolnienie nie obejmuje zbiorników po odczulonych materiałach wybuchowych ani po materiałach, których przewóz ADR zabrania.

Paliwo w zbiornikach i gazy: 1.1.3.2 i 1.1.3.3

Paliwo, na którym jedzie pojazd albo pracuje jego wyposażenie używane w czasie przewozu, na przykład agregat chłodniczy, nie podlega ADR. Może być w zbiornikach stałych albo w zbiornikach przenośnych, takich jak kanistry. Limity (ADR 1.1.3.3 a)):

• zbiorniki stałe łącznie najwyżej 1500 litrów na jednostkę transportową,
• zbiornik zamocowany na przyczepie najwyżej 500 litrów,
• w zbiornikach przenośnych najwyżej 60 litrów na jednostkę transportową,
• pojazdów służb ratowniczych te limity nie dotyczą.

Zapasowy kanister do własnego auta jest więc zwolniony. Kanister benzyny do agregatu prądotwórczego na budowie to już ładunek i podlega pod 1.1.3.1 c) albo 1.1.3.6.

Przy gazach zasada jest podobna (ADR 1.1.3.2). Gaz jako paliwo pojazdu jest zwolniony, dopóki łączna pojemność wszystkich zbiorników paliwa jednostki transportowej, razem ze zbiornikami na paliwo ciekłe, nie przekracza równoważnika 54 000 MJ. Górna granica to 1080 kg LNG lub CNG i 2250 litrów LPG. Zwolnione są też:

• gazy z grup A i O pod ciśnieniem najwyżej 200 kPa (2 bar) w 20 °C, jeśli nie są skroplone ani skroplone schłodzone,
• gazy w wyposażeniu pojazdu, na przykład w gaśnicach, i w częściach zamiennych, takich jak napompowane opony, również przewożone jako ładunek,
• gazy w urządzeniach chłodniczych i grzewczych pojazdu razem z naczyniami zapasowymi,
• gazy w żywności i napojach gazowanych (z wyjątkiem UN 1950) oraz w piłkach do sportu.

Czym to się różni od LQ, EQ i 1000 punktów

Zwolnienia z 1.1.3.1 do 1.1.3.3 są pełne: ADR do takiego przewozu w ogóle się nie stosuje. Nie ma pomarańczowych tablic, dokumentu przewozowego ani zaświadczenia ADR. Pozostałe zwolnienia są częściowe i mają własne obowiązki:

Przepis	Czego dotyczy
1.1.3.4	przepisy szczególne z kolumny (6), ilości ograniczone (LQ) i wyłączone (EQ)
1.1.3.5	nieoczyszczone puste opakowania, jeśli wykluczono możliwe zagrożenia
1.1.3.6	małe ilości na jednostkę transportową; dokument przewozowy i gaśnica zostają

Gdy żadne z tych pełnych zwolnień nie pasuje, ADR obowiązuje. Pomóc mogą wtedy najwyżej zwolnienia częściowe z 1.1.3.4–1.1.3.6. Typowe przypadki: firma rozwozi towar klientom, opakowanie ma więcej niż 450 litrów, towar jest z klasy 7, osoba prywatna nalewa benzynę do 100-litrowego naczynia albo kupuje towar na odsprzedaż.

Ćwicz zwolnienia

Na egzaminie zwolnienia pojawiają się prawie zawsze jako opis sytuacji: kto jedzie, co wiezie, ile i po co. Jeśli sprawdzisz te cztery rzeczy po kolei, znajdziesz właściwy przepis.

W darmowym teście po każdej odpowiedzi dostajesz wyjaśnienie z podstawą prawną. W aplikacji znajdziesz więcej pytań o zwolnienia i limity ilościowe.

Źródła

ADR 2025 w polskim tekście ogłoszonym w Dz.U. 2025 poz. 642: przepisy 1.1.3.1–1.1.3.6. Przepis przejściowy 1.6.1.46 w brzmieniu ADR 2021, skreślony od ADR 2023. Artykuł wyjaśnia podstawy. Przy konkretnym przewozie obowiązuje brzmienie ADR.