Instrukcje pisemne: co jest na czterech stronach

Instrukcje pisemne to cztery strony, które przy każdym przewozie ADR leżą w kabinie w łatwo dostępnym miejscu. Mówią, co robić w razie wypadku albo awarii, niezależnie od tego, jaki materiał jest załadowany. Ich treść jest w ADR ściśle określona (5.4.3.4). Kto zna te cztery strony, bez trudu odpowie na egzaminie na wiele pytań o postępowanie w sytuacji awaryjnej.

Kto co robi

• Przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu daje załodze instrukcje w języku, który każdy członek załogi umie przeczytać i zrozumieć. Dba też o to, żeby każdy je rozumiał i potrafił prawidłowo wykonać (ADR 5.4.3.2).
• Załoga przed wyjazdem sprawdza, jakie towary niebezpieczne są załadowane, i czyta w instrukcjach, co robić w razie wypadku (ADR 5.4.3.3).
• W pojeździe instrukcje leżą w kabinie, w miejscu łatwo dostępnym (ADR 5.4.3.1 i 8.1.2.3). Należą do dokumentów, które muszą być w kabinie, razem z dokumentem przewozowym i dokumentem tożsamości ze zdjęciem (ADR 8.1.2.1).

Wzór jest taki sam we wszystkich państwach ADR. Każde państwo przekazuje do UNECE oficjalne tłumaczenie, a UNECE udostępnia wszystkie wersje językowe (ADR 5.4.3.5). Jeśli w załodze jest kierowca, który nie czyta po polsku, dostaje instrukcje w języku, który rozumie.

Przy przewozie w ramach zasady 1000 punktów instrukcje pisemne nie są wymagane, bo rozdział 5.4.3 jest na liście przepisów, których wtedy się nie stosuje (ADR 1.1.3.6.2).

Strona 1: czynności w razie wypadku lub awarii

Pierwsza strona wymienia, co załoga powinna zrobić, jeśli jest to możliwe i bezpieczne:

• zahamować pojazd, wyłączyć silnik i odłączyć akumulator wyłącznikiem głównym, jeśli jest dostępny,
• unikać źródeł zapłonu: nie palić, nie używać e-papierosów, nie włączać urządzeń elektrycznych,
• powiadomić służby ratownicze i przekazać im jak najwięcej informacji o wypadku i towarach,
• założyć kamizelkę ostrzegawczą i ustawić stojące znaki ostrzegawcze,
• przygotować dokumenty przewozowe dla ratowników,
• nie wchodzić w uwolnione materiały i ich nie dotykać, stać po stronie nawietrznej, żeby nie wdychać oparów, dymu ani pyłu,
• gasić gaśnicą mały pożar opon, hamulców albo przedziału silnika, jeśli jest to właściwe i bezpieczne,
• nie gasić pożaru przedziału ładunkowego,
• wyposażeniem z pojazdu nie dopuścić do przedostania się materiału do wód lub kanalizacji i zebrać to, co wyciekło, jeśli jest to bezpieczne,
• oddalić się od miejsca wypadku, powiedzieć innym, żeby też się oddalili, i stosować się do zaleceń służb ratowniczych,
• zdjąć zanieczyszczone ubranie i użyte wyposażenie ochronne i bezpiecznie je usunąć.

Strony 2 i 3: zagrożenia według nalepek

Środkowe strony pokazują nalepki ostrzegawcze z opisem zagrożeń i wskazówkami dodatkowymi. Te wskazówki szczególnie często pojawiają się na egzaminie:

Nalepka	Wskazówka dodatkowa
1, 1.5, 1.6	Schronić się i pozostać z dala od okien.
1.4	Schronić się.
2.1, 2.2, 3	Schronić się, unikać zagłębień terenu.
2.3	Użyć maski ucieczkowej, schronić się, unikać zagłębień terenu.
4.3	Utrzymywać uwolniony materiał w stanie suchym, pod przykryciem.
5.1, 5.2	Nie dopuszczać do zmieszania z materiałami zapalnymi lub palnymi, na przykład trocinami.
6.1	Użyć maski ucieczkowej.
7A do 7D	Ograniczyć czas narażenia.

Przy 7E wzór podaje zagrożenie reakcją łańcuchową. Przy 4.1, 4.2, 6.2, 8 i 9 opisuje tylko zagrożenia, bez osobnej wskazówki. Przy klasach 6.1, 6.2, 8 i 9 wymienia też zagrożenie dla środowiska wodnego i kanalizacji.

Do tabeli należą dwie uwagi. Przy towarach o kilku zagrożeniach i przy ładunkach mieszanych stosuje się każdą pasującą wskazówkę. Wskazówki można też dostosować do klas przewożonych towarów i środka transportu.

Na końcu strony 3 są dwa znaki: materiały zagrażające środowisku, z zagrożeniem dla wód i kanalizacji, oraz materiały o podwyższonej temperaturze. Przy nich unikasz kontaktu z gorącymi częściami jednostki transportowej i z uwolnionym materiałem.

Strona 4: wyposażenie

Ostatnia strona wymienia wyposażenie do ochrony ogólnej i indywidualnej z 8.1.5: klin pod koła dla każdego pojazdu, dwa stojące znaki ostrzegawcze i płyn do płukania oczu, a dla każdej osoby kamizelkę ostrzegawczą, urządzenie oświetleniowe, rękawice ochronne i ochronę oczu. Przy nalepkach 2.3 i 6.1 dochodzi maska ucieczkowa dla każdej osoby, a przy materiałach stałych i ciekłych z nalepkami 3, 4.1, 4.3, 8 lub 9 łopata, osłona otworów kanalizacyjnych i pojemnik do zbierania pozostałości. Szczegóły są w artykule o wyposażeniu.

Częste błędy na egzaminie

• Dane o materiale: instrukcje są takie same dla wszystkich materiałów. Jaka klasa jest załadowana, wynika z dokumentu przewozowego, nie z instrukcji.
• Kto je daje: przewoźnik, a nie nadawca ani odbiorca (5.4.3.2).
• Język: liczy się język, który każdy członek załogi umie przeczytać i zrozumieć, a nie język kraju, przez który jedzie pojazd.
• Wiatr: stajesz po stronie nawietrznej, czyli tak, żeby wiatr wiał od ciebie w stronę miejsca wypadku.

Przećwicz pytania o wypadki

Przeczytaj spokojnie wszystkie cztery strony, a potem przypisz każdej nalepce jej wskazówkę. Jak wyglądają nalepki, pokazuje artykuł o nalepkach ostrzegawczych.

W darmowym teście po każdej odpowiedzi dostajesz wyjaśnienie z podstawą prawną. W aplikacji znajdziesz wszystkie pytania o instrukcje pisemne.

Źródła

ADR 2025 w polskim tekście ogłoszonym w Dz.U. 2025 poz. 642: rozdział 5.4.3 z czterostronicowym wzorem w 5.4.3.4, przepis 1.1.3.6 oraz rozdziały 8.1.2 i 8.1.5. Artykuł wyjaśnia podstawy. W pojeździe obowiązuje oficjalne brzmienie instrukcji pisemnych.