Dokument przewozowy ADR: co musi się w nim znaleźć

Dokument przewozowy to pierwsza rzecz, o którą pyta kontrola przy przewozie towarów niebezpiecznych. ADR nie narzuca jednego wzoru. Wymagane dane mogą stać na liście przewozowym CMR, na dokumencie dostawy albo na wydruku z systemu nadawcy (5.4.1.4.1). Liczy się treść i kolejność kilku pierwszych pozycji. Opisujemy je na przykładach z ADR 2025.

Kto wystawia, kto sprawdza, kto wozi

• Nadawca przekazuje przewoźnikowi dokument przewozowy i pozostałe wymagane dokumenty (1.4.2.1.1 b).
• Przewoźnik sprawdza przed wyjazdem, czy te dokumenty są w jednostce transportowej (1.4.2.2.1 b).
• Kierowca wiezie dokument w kabinie (8.1.2.1 a). Wersja elektroniczna jest dopuszczalna, jeśli dane są w czasie przewozu dostępne co najmniej tak samo jak na papierze (5.4.0.2).

Nie myl dokumentu przewozowego z instrukcją pisemną. Instrukcja (5.4.3) też jedzie w kabinie, ale to osobny dokument o tym, co robić w razie wypadku.

Dokument jest potrzebny także wtedy, gdy ładunek mieści się w limicie z 1.1.3.6 i pojazd jedzie bez pomarańczowych tablic. Przepis 1.1.3.6.2 zwalnia wtedy z wielu obowiązków, ale nie z wożenia dokumentu przewozowego.

Co musi się znaleźć w dokumencie

Przepis 5.4.1.1.1 wymienia dane dla każdego materiału lub przedmiotu niebezpiecznego:

Poz.	Informacja	Przykład
(a)	numer UN poprzedzony literami „UN”	UN 1202
(b)	prawidłowa nazwa przewozowa, w razie potrzeby z nazwą techniczną w nawiasie	OLEJ NAPĘDOWY
(c)	numery wzorów nalepek, kolejne w nawiasie; dla klasy 1 kod klasyfikacyjny, dla klasy 7 cyfra „7”	6.1 (3)
(d)	grupa pakowania, jeśli jest przypisana; można ją poprzedzić literami „GP”	III albo GP III
(e)	liczba i opis sztuk przesyłek; kod opakowania tylko jako uzupełnienie opisu	4 beczki (1A1)
(f)	całkowita ilość każdego towaru: objętość, masa brutto albo netto	800 l
(g)	nazwa i adres nadawcy
(h)	nazwa i adres odbiorcy
(i)	zapis wymagany przez umowę specjalną, jeśli przewóz się na niej opiera
(k)	kod ograniczeń przewozu przez tunele w nawiasie, wielkimi literami, albo „(-)”, gdy trasa prowadzi przez tunel z ograniczeniami	(D/E)

Pozycja (j) jest zarezerwowana. Przy dostawach do odbiorców, których nie da się wskazać przed wyjazdem, zamiast odbiorcy można za zgodą właściwych władz wpisać „Sprzedaż obwoźna” (5.4.1.1.1 h).

Pozycje (a), (b), (c), (d) i (k) muszą stać w tej kolejności, jedna po drugiej, bez wtrąconych informacji, chyba że ADR je dopuszcza. Resztę danych możesz rozmieścić dowolnie. Wielkie czy małe litery nie mają znaczenia (5.4.1.1.2).

Jak to wygląda w praktyce

Kilka typowych wpisów. Dane pochodzą z tabeli A w dziale 3.2:

• Olej napędowy w beczkach: „UN 1202 OLEJ NAPĘDOWY, 3, III, (D/E)”, dalej na przykład „4 beczki (1A1), 800 l”.
• Benzyna: „UN 1203 BENZYNA SILNIKOWA, 3, II, (D/E)”.
• Kwas siarkowy: „UN 1830 KWAS SIARKOWY, 8, II, (E)”.
• Odpad: „UN 1230 ODPAD METANOL, 3 (6.1), II, (D/E)”. Słowo „ODPAD” stoi przed nazwą (5.4.1.1.3.1).

Gdy pozycja w tabeli A ma kilka nazw połączonych słowem „lub”, wpisujesz tylko tę, która najlepiej opisuje towar (3.1.2.2). Dlatego wystarczy „OLEJ NAPĘDOWY”, bez całej listy.

Dopiski w szczególnych przypadkach

• Próżne opakowania i cysterny nieoczyszczone: przed opisem albo po nim zapis „PRÓŻNE NIEOCZYSZCZONE” lub „POZOSTAŁOŚCI OSTATNIEGO ŁADUNKU”. Ilości z pozycji (f) wtedy nie podajesz (5.4.1.1.6.1). Dla próżnych opakowań ADR dopuszcza skrót w rodzaju „PRÓŻNE OPAKOWANIE, 6.1 (3)” (5.4.1.1.6.2.1).
• Materiały zagrażające środowisku: dodatkowy zapis „ZAGRAŻAJĄCY ŚRODOWISKU”. Nie dotyczy UN 3077 i UN 3082, bo tam informacja jest już w nazwie (5.4.1.1.18).
• Towary gorące: ciecz o temperaturze co najmniej 100 °C albo ciało stałe o temperaturze co najmniej 240 °C dostaje słowo „GORĄCY” przed nazwą, jeśli sama nazwa nie mówi o podwyższonej temperaturze (5.4.1.1.14).
• Przewóz w granicach 1.1.3.6: w dokumencie podajesz całkowitą ilość i wartość obliczoną dla każdej kategorii transportowej (uwaga 1 do 5.4.1.1.1 f). Na tej podstawie widać, że pojazd może jechać bez pomarańczowych tablic.

Język i liczba egzemplarzy

Dokument sporządza się w języku urzędowym kraju nadania. Jeśli to nie jest angielski, francuski ani niemiecki, dane trzeba podać dodatkowo w jednym z tych trzech języków, chyba że umowy między zainteresowanymi państwami stanowią inaczej (5.4.1.4.1).

Jeśli przesyłka nie mieści się na jednej jednostce transportowej, potrzeba co najmniej tylu osobnych dokumentów albo kopii, ile jednostek wiezie ładunek. Osobne dokumenty trzeba wystawić także dla towarów, których nie wolno ładować razem (5.4.1.4.2). Te zakazy opisujemy w artykule o zakazach ładowania razem.

Co sprawdzić przed wyjazdem

• Numer UN i nalepki w dokumencie zgadzają się z oznakowaniem sztuk przesyłek.
• Grupa pakowania i ilość są wpisane przy każdym towarze.
• Jest kod tunelowy, jeśli trasa prowadzi przez tunel z ograniczeniami. Jak go odczytać, wyjaśniamy w artykule o tunelach.
• W kabinie leży też instrukcja pisemna, a dokument jest w języku, który zrozumie kontrola na trasie.

Przećwicz to

Na egzaminie ADR pytania o dokument przewozowy wracają regularnie: kolejność danych, kod tunelowy, dopisek przy odpadach. W darmowym teście po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie z numerem przepisu. W aplikacji ćwiczysz cały zakres egzaminu, także bez internetu.

Źródła

ADR 2025 w polskim tekście ogłoszonym w Dz.U. 2025 poz. 642: 1.1.3.6.2, 1.4.2.1.1, 1.4.2.2.1, 3.1.2.2, 5.4.0.2, 5.4.1.1.1–5.4.1.1.18, 5.4.1.4.1, 5.4.1.4.2, 8.1.2.1. Przykłady wpisów: 5.4.1.1.1 i 5.4.1.1.3.1 oraz tabela A w dziale 3.2. Artykuł wyjaśnia podstawy. Przy wystawianiu dokumentu obowiązuje brzmienie ADR.