Ograniczenia w tunelach: kategorie i kody tunelowe ADR

Przed tunelem kierowca z towarem niebezpiecznym musi zestawić dwie litery: kategorię tunelu i kod tunelowy swojego ładunku. Kategorię nadaje właściwa władza państwa, w którym leży tunel, po ocenie ryzyka i z uwzględnieniem objazdów (1.9.5.1). Ten sam tunel może mieć inną kategorię w dzień, a inną w nocy albo w weekend. Pokazujemy, jak czytać obie litery według ADR 2025.

Pięć kategorii tuneli

Kategorie wynikają z trzech zagrożeń, które w tunelu mogą zabić wiele osób albo zniszczyć konstrukcję: wybuchu, uwolnienia gazu trującego lub lotnej cieczy trującej oraz pożaru (1.9.5.2.1).

Kat.	Ograniczenie dotyczy (1.9.5.2.2)
A	brak ograniczeń dla towarów niebezpiecznych
B	towarów grożących wybuchem o bardzo dużym zasięgu
C	jak w B oraz towarów grożących wybuchem o dużym zasięgu albo uwolnieniem dużej ilości substancji trujących
D	jak w C oraz towarów, które mogą wywołać duży pożar
E	wszystkich towarów niebezpiecznych poza tymi z kodem „(-)” oraz towarów w ilościach ograniczonych powyżej 8 ton brutto na jednostkę transportową

Im dalej w alfabecie, tym ostrzejszy tunel. Do tunelu E wjedzie najmniej pojazdów z tablicami.

Gdzie znaleźć kod tunelowy ładunku

Kod tunelowy stoi w kolumnie (15) tabeli A w dziale 3.2, w dolnej części komórki, w nawiasie (8.6.3.1). Nadawca przepisuje go do dokumentu przewozowego jako ostatnią część opisu towaru, na przykład „UN 1203 BENZYNA SILNIKOWA, 3, II, (D/E)” (5.4.1.1.1 k).

Gdy jednostka transportowa wiezie kilka towarów z różnymi kodami, dla całego ładunku liczy się kod najbardziej restrykcyjny (8.6.3.2).

Co oznacza kod: tabela z 8.6.4

Część przed ukośnikiem dotyczy przewozu w cysternach, a przy kodzie D/E także luzem. Część po ukośniku dotyczy pozostałych przewozów, czyli zwykle sztuk przesyłek.

Kod	Zakaz wjazdu do tuneli kategorii
B	B, C, D i E
B1000C	masa netto materiałów wybuchowych powyżej 1000 kg: B, C, D i E; do 1000 kg: C, D i E
B/D	cysterny: B, C, D i E; inne przewozy: D i E
B/E	cysterny: B, C, D i E; inne przewozy: E
C	C, D i E
C5000D	masa netto materiałów wybuchowych powyżej 5000 kg: C, D i E; do 5000 kg: D i E
C/D	cysterny: C, D i E; inne przewozy: D i E
C/E	cysterny: C, D i E; inne przewozy: E
D	D i E
D/E	luzem lub w cysternach: D i E; inne przewozy: E
E	E
(-)	wjazd do wszystkich tuneli

Kody B1000C i C5000D występują przy materiałach wybuchowych klasy 1. Granica dotyczy masy netto materiałów wybuchowych na jednostkę transportową.

Przykłady z tabeli A

UN	Towar i kod	Co jest zamknięte
1203	benzyna, (D/E)	cysterna: tunele D i E; beczki i kanistry: tylko E
1202	olej napędowy, (D/E)	tak samo jak benzyna
1978	propan, (B/D)	cysterna: B, C, D i E; butle: D i E
1005	amoniak bezwodny, (C/D)	cysterna: C, D i E; butle: D i E
1830	kwas siarkowy, (E)	tunel E, niezależnie od sposobu przewozu
3082	materiał zagrażający środowisku, ciekły, (-)	żaden tunel

Kiedy ograniczenia nie obowiązują

• Ograniczenia tunelowe dotyczą jednostek transportowych, które muszą mieć pomarańczowe tablice. Wyjątkiem są towary z kodem „(-)” (1.9.5.3.6).
• Przy przewozie w granicach 1.1.3, na przykład poniżej limitu z 1.1.3.6, ograniczeń się nie stosuje. Takich towarów nie bierze się też pod uwagę przy ustalaniu kodu całego ładunku (8.6.3.3).
• Wyjątek od wyjątku: jednostka oznakowana znakiem dla ilości ograniczonych według 3.4.13, czyli zwykle wioząca ponad 8 ton brutto takich przesyłek, nie wjedzie do tunelu kategorii E (1.9.5.3.6, 8.6.4).

Jak tunel jest oznakowany

ADR odsyła do znaków konwencji wiedeńskiej: znaku C, 3h, który zakazuje wjazdu pojazdom z towarami niebezpiecznymi, oraz znaków D, 10a, 10b i 10c, które wskazują trasę dla takich pojazdów. Pod znakiem jest tabliczka z literą B, C, D albo E. Brak znaku oznacza brak ograniczeń (1.9.5.3.2, 1.9.5.3.5). Znaki stoją tam, gdzie da się jeszcze wybrać objazd (1.9.5.3.4).

W Polsce jest to znak B-13a „zakaz wjazdu pojazdów z towarami niebezpiecznymi” z tabliczką T-31, na której widnieje litera kategorii tunelu. Państwa publikują wykazy ograniczeń i przekazują je sekretariatowi EKG ONZ (1.9.5.3.7). Przed trasą za granicę sprawdź kategorie tuneli na drodze.

Przećwicz to

Kody tunelowe to częsty temat pytań egzaminacyjnych, bo łatwo pomylić część przed ukośnikiem z częścią po nim. W darmowym teście po każdej odpowiedzi dostajesz wyjaśnienie z numerem przepisu. Pełny zakres egzaminu znajdziesz w aplikacji.

Źródła

ADR 2025 w polskim tekście ogłoszonym w Dz.U. 2025 poz. 642: 1.9.5.1–1.9.5.3.7, 5.4.1.1.1 (k), 8.6.3.1–8.6.3.3, tabela w 8.6.4 oraz kolumna (15) tabeli A w dziale 3.2. Znak B-13a i tabliczka T-31: rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych, tekst jednolity Dz.U. 2019 poz. 2310. Artykuł wyjaśnia podstawy. Na trasie obowiązuje brzmienie ADR i oznakowanie konkretnego tunelu.