Przewóz baterii litowych według ADR
Czy bateria wymaga nalepki 9A, czy wystarczy znak na paczce? Sprawdź PS 188, większe akumulatory i zasady zwrotu uszkodzonej baterii.
Sprawdź się na pytaniach z tego tematu
5 pytań z wyjaśnieniem i podstawą w ADR. Za darmo, bez logowania.
W tym artykule
- UN 3480 czy UN 3481? Zależy, co jest w kartonie
- Badania UN 38.3: co powinien potwierdzić nadawca
- Małe baterie: wszystkie warunki PS 188
- Większe baterie: 9A, dokument i limit 333 kg
- Spuchnięty akumulator, zwrot i recykling
- Pytania o przewóz baterii litowych
- Przećwicz różnicę między zwolnieniem a małym ładunkiem
Sprawne baterie litowo-jonowe do 100 Wh mogą korzystać ze zwolnienia PS 188, ale sam limit energii nie wystarcza. Muszą też spełniać wymagania dotyczące badanego typu, pakowania, zabezpieczenia przed zwarciem i oznakowania. Większy akumulator rowerowy zwykle jedzie jako towar klasy 9. Uszkodzoną baterię trzeba ocenić osobno, nawet jeśli jest mała. Poniżej zasady przewozu drogowego, według ADR 2025; stan na 5 października 2026 r.
Przed przyjęciem paczki: ustal rodzaj baterii, numer UN i jej stan. Dopiero potem sprawdzaj zwolnienie. Rozładowany akumulator nadal jest baterią, a napis „zwrot do serwisu” nie zmienia zasad przewozu.
UN 3480 czy UN 3481? Zależy, co jest w kartonie
| Numer UN | Zawartość przesyłki |
|---|---|
| UN 3480 | Ogniwa lub baterie litowo-jonowe przewożone samodzielnie, np. zapasowy akumulator bez narzędzia. |
| UN 3481 | Baterie litowo-jonowe zamontowane w urządzeniu albo zapakowane z urządzeniem, które zasilają. |
| UN 3090 | Ogniwa lub baterie z litem metalicznym, przewożone samodzielnie. |
| UN 3091 | Baterie z litem metalicznym zamontowane w urządzeniu albo zapakowane z urządzeniem. |
To pozycje z ADR 2.2.9.1.7.1 i tabeli A. „Samodzielnie” nie oznacza bez opakowania. Bateria we wkrętarce jest zawarta w urządzeniu; zapasowa bateria w tym samym kartonie co wkrętarka jest zapakowana z urządzeniem. Powerbank nie staje się urządzeniem z baterią tylko dlatego, że ma gniazdo USB: jego funkcją jest dostarczanie energii, więc traktuje się go jako baterię.
Cały rower elektryczny z zamontowaną baterią to inny przypadek niż wyjęty akumulator. ADR 2025 przewiduje UN 3556 dla pojazdu zasilanego baterią litowo-jonową. Przepis szczególny 388 odróżnia pojazdy od urządzeń, takich jak kosiarka lub model samolotu. Dla baterii sodowo-jonowych z elektrolitem organicznym przewidziano UN 3551 i UN 3552; nie należy ich przypisywać do numerów dla litu. Źródło: ADR 2025, PS 388 i 2.2.9.1.7.2.
Badania UN 38.3: co powinien potwierdzić nadawca
W zwykłym przewozie ogniwo i bateria muszą odpowiadać typowi, który przeszedł badania UN 38.3. Zbadanie samych ogniw nie zastępuje badania typu zbudowanej z nich baterii. Dochodzą wymagania konstrukcyjne, ochrona przed zwarciem i program zarządzania jakością. Producenci i kolejni dystrybutorzy baterii wyprodukowanych po 30 czerwca 2003 r. mają udostępniać podsumowanie badań; wyjątek dotyczy baterii guzikowych zainstalowanych w urządzeniach. Źródło: ADR 2.2.9.1.7.1 (a)–(g).
„Udostępniać” nie oznacza, że kierowca musi wozić wydruk UN 38.3 przy każdej paczce. Dokument pozwala uczestnikom łańcucha dostaw potwierdzić zgodność. Dla prototypów, baterii uszkodzonych i niektórych przewozów do recyklingu są odrębne przepisy; nie wolno uznać ich za zwykły towar tylko dlatego, że brakuje podsumowania badań.
Małe baterie: wszystkie warunki PS 188
Przepis szczególny 188 zwalnia przesyłkę z pozostałych przepisów ADR po spełnieniu całego zestawu warunków. Dla typowych baterii litowych limity wyglądają tak:
| Co sprawdzasz | Limit PS 188 |
|---|---|
| Ogniwo litowo-jonowe | Najwyżej 20 Wh. |
| Bateria litowo-jonowa | Najwyżej 100 Wh. Energia oznaczona na obudowie; wyjątek dla baterii wyprodukowanych przed 1.01.2009 r. |
| Ogniwo z litem metalicznym | Najwyżej 1 g litu. |
| Bateria z litem metalicznym | Najwyżej 2 g litu łącznie. |
Źródło limitów: ADR 3.3.1, PS 188 (a)–(b). Akumulator jednoogniwowy traktuje się jako ogniwo, a nie jako baterię z limitem 100 Wh (końcowa część PS 188). Baterie łączące ogniwa litowe metaliczne i litowo-jonowe mają osobne warunki, więc tej tabeli nie stosuje się do nich wprost.
- Potwierdź typ i produkcję. PS 188 (c) zachowuje wymagania badań, programu jakości, podsumowania badań oraz warunki dla baterii hybrydowych, jeśli dotyczą danej baterii.
- Zabezpiecz ogniwa i styki. Baterie poza urządzeniem wymagają zamykających je w całości opakowań wewnętrznych i mocnego opakowania zewnętrznego. Ochrona przed zwarciem obejmuje też kontakt z metalowymi przedmiotami w kartonie.
- Sprawdź urządzenie. Bateria w urządzeniu musi być chroniona przed uszkodzeniem i zwarciem, a sprzęt przed przypadkowym uruchomieniem. Opakowanie zewnętrzne jest potrzebne, chyba że sam sprzęt zapewnia wymaganą ochronę.
- Sprawdź wytrzymałość i masę paczki. Poza bateriami zainstalowanymi w urządzeniu sztuka przesyłki musi wytrzymać próbę swobodnego spadku z 1,2 m na warunkach PS 188 (g). Limit 30 kg brutto nie dotyczy baterii w urządzeniach ani zapakowanych z urządzeniami.
Podstawa: PS 188 (c)–(h). Przykładowo bateria wkrętarki z danymi 18 V i 5 Ah ma 90 Wh: 18 × 5 = 90. Spełnia limit energii dla baterii, ale nadal trzeba sprawdzić pozostałe warunki. Akumulator o danych 36 V i 14 Ah ma 504 Wh i nie mieści się w tym limicie. To przykłady obliczenia energii nominalnej; do klasyfikacji używaj danych producenta.
Jaki znak na małej baterii?
Co do zasady paczka według PS 188 ma znak dla baterii z właściwym numerem UN, a nie wymaganą dla zwykłej przesyłki nalepkę 9A. Znak ma minimum 100 × 100 mm, czerwoną kreskowaną ramkę o szerokości minimum 5 mm, czarny symbol nad numerem UN. Jeżeli wymaga tego rozmiar paczki, można zmniejszyć go do 100 × 70 mm. Źródło: ADR 5.2.1.9.2.
Znaku nie wymagają paczki zawierające wyłącznie baterie guzikowe w urządzeniach. Drugi wyjątek obejmuje najwyżej dwie paczki w danej partii, każda z nie więcej niż czterema ogniwami albo dwiema bateriami zainstalowanymi w urządzeniu. Zapasowe baterie leżące obok urządzenia nie korzystają z tego wyjątku. Przy opakowaniu zbiorczym zasłonięte znaki trzeba powtórzyć, a opakowanie oznaczyć napisem „OPAKOWANIE ZBIORCZE” z literami minimum 12 mm (PS 188 (f)).
Starszy znak z miejscem na numer telefonu można stosować do 31 grudnia 2026 r., zgodnie z ADR 1.6.1.49. Nowy wzór nie ma pola na telefon. PS 188 dopuszcza także określone paczki przygotowane według lotniczych instrukcji ICAO, z naniesionymi znakiem dla baterii i nalepką 9A. Obecność obu oznaczeń nie przesądza więc sama o błędzie.
Większe baterie: 9A, dokument i limit 333 kg
Jeżeli sprawna bateria nie korzysta z PS 188 ani innego właściwego zwolnienia, stosuje się wymagania dla jej numeru UN. Dla UN 3090, 3091, 3480 i 3481 tabela A wskazuje klasę 9, nalepkę 9A i kategorię transportową 2; nie przypisuje grupy pakowania. Kolumna LQ ma wartość 0, więc nie można zastąpić tych zasad oznakowaniem ilości ograniczonych LQ.
| Element | Co obowiązuje |
|---|---|
| Opakowanie | Dla zwykłej sprawnej baterii właściwa instrukcja, np. P903; ochrona przed zwarciem i przemieszczaniem. Wymagania zależą od sposobu przewozu baterii. |
| Paczka | Numer UN i nalepka 9A. Sam znak dla baterii nie zastępuje tego oznakowania. |
| Dokument przewozowy | Numer UN, właściwa nazwa przewozowa i 9, bez grupy pakowania. Wpisujesz klasę 9, a nie numer nalepki 9A. |
| Mały ładunek | Przy samych towarach kategorii 2 limit 333 kg na jednostkę transportową. Dla baterii liczy się ich masa bez opakowań; w urządzeniach ilość samych towarów niebezpiecznych. |
| Tunele | Kod E. Ograniczenia tunelowe ADR nie obowiązują przy prawidłowym wyłączeniu według 1.1.3.6. |
Źródła: tabela A dla UN 3090/3091 i UN 3480/3481 (także prawe połowy na kolejnych stronach), P903, 5.2.1.1, 5.2.2 i 5.4.1.1.1; ilości i zasady sumowania: ADR 1.1.3.6.2–.5.
333 kg nie zwalnia z pakowania, nalepki 9A ani dokumentu przewozowego. Wyłączenie 1.1.3.6 pozwala m.in. jechać bez pomarańczowych tablic, instrukcji pisemnych ADR i zaświadczenia ADR kierowcy. Pozostają szkolenie odpowiednie do obowiązków oraz gaśnica z co najmniej 2 kg proszku dla grup pożarów A, B i C albo równoważną ilością innego odpowiedniego środka (ADR 8.1.4.2). Przy ładunku mieszanym sprawdź zasadę 1000 punktów; nie licz każdej kategorii osobno.
Przykład dostawy: same sprawne baterie UN 3480 poza PS 188, o łącznej masie bez opakowań 300 kg, mieszczą się w limicie kategorii 2. Przy 340 kg ten limit jest przekroczony. Masa palet i kartonów nie rozstrzyga tego porównania. Źródło progu: ADR 1.1.3.6.3; ilości w przykładzie są umowne.
Dużej nalepki 9A nie stosuje się. Jeżeli duża nalepka jest wymagana, używa się wzoru 9. Zwykły samochód wiozący tylko paczki z bateriami klasy 9 nie wymaga dużych nalepek klasy 9 na nadwoziu. Kontener z takimi paczkami ma odrębne zasady; poza wyłączeniem 1.1.3.6 wymaga dużych nalepek 9, a gdy są niewidoczne, powtarza się je na pojeździe. Pomarańczowe tablice to osobne oznakowanie. Podstawa: ADR 5.3.1.1.4, 5.3.1.2, 5.3.1.3 i 5.3.1.5, 5.3.2.1.1.
Spuchnięty akumulator, zwrot i recykling
Bateria z wyciekiem, odgazowaniem, uszkodzeniem mechanicznym albo nieustalonym stanem przed przewozem może podlegać PS 376. Ocenę wykonuje się według kryteriów bezpieczeństwa producenta lub z udziałem eksperta technicznego znającego dany typ. Kierowca nie rozstrzyga na rampie, że spuchnięta bateria „jeszcze nadaje się na PS 188”. Mała energia i rozładowanie nie zastępują oceny uszkodzenia.
W PS 376 odrębny tryb dotyczy baterii, która w normalnych warunkach przewozu może gwałtownie się rozpaść, wywołać niebezpieczną reakcję, wytworzyć płomień, niebezpieczną ilość ciepła albo niebezpiecznie wydzielać trujące, żrące lub palne gazy czy pary. W tabeli ten przypadek opisano jako ryzyko gwałtownej reakcji.
| Stan i cel przewozu | Właściwy tryb |
|---|---|
| Uszkodzona lub wadliwa, bez ryzyka gwałtownej reakcji | PS 376: pakowanie według P908 albo LP904. |
| Ryzyko gwałtownej reakcji w normalnym przewozie | PS 376: P911 albo LP906, ewentualnie alternatywne warunki dopuszczone przez właściwą władzę. |
| Do utylizacji lub recyklingu, bez stwierdzonego uszkodzenia | PS 377: możliwe P909. Ten tryb nie zwalnia z całego ADR. |
| Do recyklingu, uszkodzona lub wadliwa | Wraca PS 376. Sam napis „do recyklingu” nie pozwala wybrać P909. |
Źródło: ADR 3.3.1, PS 376 i 377. W PS 376 paczka ma odpowiedni napis „USZKODZONE/WADLIWE BATERIE LITOWO-JONOWE” albo „USZKODZONE/WADLIWE BATERIE LITOWE METALICZNE”, a dokument zawiera „Przewóz zgodny z przepisem szczególnym 376”. To dodatkowe wymagania, obok właściwych oznaczeń numeru UN i klasy.
W PS 377 stosuje się napis „BATERIE LITOWE DO UTYLIZACJI” albo „BATERIE LITOWE DO RECYKLINGU”. Przepis zwalnia z wymagań 2.2.9.1.7.1 (a)–(g), lecz nadal obowiązują jego warunki i właściwe przepisy przewozowe. Inne zwolnienia dla zbiórki baterii mają własny zakres; nie obejmują automatycznie każdego kartonu z warsztatu.
Pytania o przewóz baterii litowych
Czy bateria do 100 Wh zawsze jedzie bez ADR?
Nie. Limit 100 Wh dotyczy baterii litowo-jonowej w PS 188; trzeba spełnić również pozostałe warunki tego przepisu. Dla ogniwa limit wynosi 20 Wh. Baterię uszkodzoną ocenia się według PS 376.
Czy akumulator rowerowy wymaga zaświadczenia ADR kierowcy?
Wyjęty akumulator może podlegać UN 3480, lecz obowiązek zaświadczenia zależy od przewozu i wyłączeń. Prawidłowe zastosowanie 1.1.3.6 zwalnia kierowcę z zaświadczenia ADR; dokument, pakowanie i nalepki pozostają wymagane. Cały rower z zamontowaną baterią klasyfikuje się osobno.
Czy wystarczy znak dla baterii zamiast nalepki 9A?
Przy spełnieniu PS 188 zwykle wymagany jest znak dla baterii, z wyjątkami opisanymi wyżej. W zwykłej przesyłce podlegającej ADR znak nie zastępuje nalepki 9A. Określone paczki przygotowane do transportu lotniczego mogą zgodnie z PS 188 mieć oba oznaczenia.
Czy rozładowana albo zużyta bateria przestaje być towarem niebezpiecznym?
Nie. Rozładowanie nie usuwa automatycznie klasyfikacji. Przewóz do recyklingu może korzystać z PS 377, ale baterię uszkodzoną lub wadliwą trzeba przewozić zgodnie z PS 376.
Czy podsumowanie badań UN 38.3 musi być w kabinie?
ADR 2.2.9.1.7.1 (g) wymaga udostępniania podsumowania przez producenta i kolejnych dystrybutorów. Nie nakazuje wożenia jego wydruku przy każdej paczce. To odrębny dokument od wymaganego dokumentu przewozowego ADR.
Przećwicz różnicę między zwolnieniem a małym ładunkiem
W darmowym teście ADR sprawdzisz rozpoznawanie oznakowania i wyłączeń, z wyjaśnieniem podstawy prawnej po odpowiedzi. Więcej ćwiczeń jest w aplikacji ADRpass. Przed trasą możesz też zajrzeć do poradnika o dokumencie przewozowym i nalepkach ostrzegawczych.
Źródła i zakres
Podstawa: ADR 2025, Dz.U. 2025 poz. 642, z ogłoszonym sprostowaniem; urzędowe teksty Ministerstwa Infrastruktury: tom I i tom II. W szczególności 1.1.3.6, 1.6.1.49, 2.2.9.1.7, tabela A, PS 188/376/377/388, P903/P908/P909/P911, 5.2.1.9, 5.2.2, 5.3.1, 5.3.2, 5.4.1, 8.1.4.2, 8.2.3 i 8.6.3.3. Artykuł dotyczy drogi; nie jest instrukcją nadania baterii samolotem ani kwalifikacją konkretnego opakowania.
Stan na: 5 października 2026